Praktijkvoorbeeld
In de bouw- en technieksector staan duizenden vacatures open. Tegelijkertijd zijn er nog veel mensen die met de juiste ondersteuning aan de slag kunnen. De Vakmakers, een project van Scalabor, brengt die twee bij elkaar. In twaalf weken leren deelnemers in de praktijk een vak in de bouw of techniek. Zo ontstaan kansen voor talent én werkgevers.
Een antwoord op twee uitdagingen
In Midden-Gelderland staan ongeveer 8.000 functies in de techniek open, blijkt uit een analyse van de arbeidsmarktregio. Dat is een flinke opgave, zeker voor een regio die volop inzet op de energietransitie. Ook in de bouw speelt dit personeelstekort. Tegelijkertijd zijn er veel mensen die met de juiste ondersteuning aan het werk kunnen.
De Vakmakers brengt deze twee uitdagingen bij elkaar: “We werven mensen die geen aansluiting vinden bij de arbeidsmarkt, leiden hen op en begeleiden hen naar een baan in de bouw of techniek”, vertelt projectleider Lars Nieuwenhoff. Dat gebeurt via vier ontwikkelpaden: assistent elektricien, assistent loodgieter, assistent timmerman en monteur huishoudelijke apparaten. Allemaal richtingen waarin werkgevers medewerkers zoeken.
“In principe is iedereen bij ons welkom”, zegt Lars. Onder de deelnemers zijn dan ook schoolverlaters, nieuwkomers, jongeren uit het speciaal onderwijs, zij-instromers en mensen die via de gemeente of Scalabor zijn ingestroomd. Wel is het belangrijk dat deelnemers werkfit zijn en de taal voldoende beheersen om goed mee te kunnen draaien op de werkvloer van een werkgever. Vanuit die basis kunnen zij tijdens het traject ontdekken waar hun talent ligt en welk vak het beste bij hen past.
Praktijkleren centraal
Praktijkleren vormt de basis van De Vakmakers. Deelnemers leren vooral door te doen in werkplaatsen en praktijkruimtes. “Veel deelnemers hebben behoefte aan een andere manier van leren. Hier ontdekken ze in de praktijk waar hun talenten liggen en bouwen ze zelfvertrouwen op”, vertelt Lars.
Afhankelijk van hun ontwikkelpad leren deelnemers bijvoorbeeld werken met handgereedschap, tekeningen lezen, buizen buigen, solderen of lassen. Ook volgen ze vakgerichte taallessen en lessen in werknemersvaardigheden. Daarnaast behalen ze hun VCA-certificaat, waarmee ze laten zien dat ze veilig en gezond kunnen werken, lopen ze stage en werken ze toe naar een mbo-praktijkverklaring.
Om de opgedane vaardigheden zichtbaar te maken, ontvangen deelnemers achteraf een skills-paspoort. Daarin staat welke werkzaamheden iemand kan uitvoeren. Van een kozijn stellen tot een meterkast opleveren of een ketel onderhouden. “Werkgevers willen uiteindelijk weten: wat kan iemand? Met zo’n skills-paspoort maken we dat concreet”, zegt Lars.
Hier heb ik weer ritme, ben ik onder de mensen en leer ik.
De sleutel tot succes: persoonlijke begeleiding
Naast het aanleren van vakvaardigheden speelt persoonlijke begeleiding een belangrijke rol. Iedere deelnemer krijgt een jobcoach die de ontwikkeling tijdens én na het traject volgt, afstemt met leermeesters en ondersteunt bij de stap naar werk. Volgens Lars is die begeleiding doorslaggevend voor een succesvolle uitstroom. Ook Renate Baks, adviseur inclusieve arbeidsmarkt bij Scalabor, ziet daarin de kracht van De Vakmakers: “Het is de combinatie van leermeesters, vakvaardigheden en jobcoaching die het verschil maakt.”
Ontdekken wat bij je past
Dat die aanpak werkt, blijkt uit de praktijk. Deelnemers groeien in zelfvertrouwen, ontdekken hun talenten en vinden werk dat bij hen past. Soms gebeurt dat binnen de bouw of techniek. Soms leidt het traject juist tot het inzicht dat een andere richting beter aansluit.
Dat was ook bij deelnemer Randy het geval, die via Scalabor bij het traject terechtkwam. Hoewel hij uiteindelijk een andere richting op wil dan de techniek, ziet hij de ervaring als een belangrijke stap vooruit. En als een kans om te groeien. “Als je werk hebt, is het lekker om thuis te zijn. Dan ben je vrij. Maar als je lang thuiszit, voelt dat op een gegeven moment niet meer als vrijheid. Hier heb ik weer ritme, ben ik onder de mensen en leer ik nieuwe dingen.”
Volgens Renate zit daar de echte winst: “Het gaat er niet om dat iedereen hetzelfde eindpunt bereikt. Het gaat erom dat iemand een plek vindt die past bij zijn of haar mogelijkheden en talenten.”
Samenwerking als succesfactor én ontwikkelpunt
Achter De Vakmakers staat een breed netwerk van partners. Gemeenten zorgen voor de instroom van deelnemers, onderwijsinstellingen leveren de praktijkverklaringen en werkgevers bieden stageplaatsen, leerwerkplekken en banen.
Die samenwerking is onmisbaar, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. Werkgevers staan te springen om personeel, terwijl deelnemers uitstromen op mbo-niveau 1 en veel functies minimaal een mbo 2-diploma vragen. Daarnaast kijken werkgevers nog vaak naar diploma’s en werkervaring.
“Het zou mooi zijn als werkgevers verder kijken dan een cv en kijken naar wat iemand daadwerkelijk kan”, zegt Marloes van Essen, die vanuit Scalabor betrokken is bij de ontwikkelpaden.
Om deelnemers duurzaam aan het werk te helpen, kijkt De Vakmakers daarom verder dan alleen de eerste baan. Samen met werkgevers bouwen ze aan een keten waarin deelnemers stap voor stap werkervaring kunnen opdoen en zich verder kunnen ontwikkelen.
Door samen te kijken naar de werkzaamheden die nodig zijn op de werkvloer, ontstaan soms nieuwe mogelijkheden. “Volgens mij is dat de crux: steeds teruggaan naar degene met wie je uiteindelijk tot een arbeidsovereenkomst wilt komen en vragen: wat hebben jullie nodig?”
Dat helpt om de opleiding daarop aan te passen én om werk soms anders in te richten. Zo vertelt Lars over een deelnemer die stage liep bij een lokale aannemer en vervolgens aan de slag ging met het installeren en onderhouden van elektrische schuifdeuren. “Als elektricien zal hij niet alles kunnen. Maar in dit onderdeel bleek hij heel goed. Dat is precies de gedachte achter jobcarving: kijken naar wat iemand wél kan.”
Een ontwikkelpad binnen Scalabor
De Vakmakers heeft een eigen locatie en aanpak, maar hoort bij Scalabor. Het vormt het technische ontwikkelpad van het werkontwikkelbedrijf en is onderdeel van de aanpak Regionale Arbeidsmarkt. Die verbinding werkt twee kanten op: deelnemers kunnen vanuit andere trajecten doorstromen naar het ontwikkelpad. Wie eerst extra ondersteuning nodig heeft, krijgt die vanuit Scalabor. “Dan kijken we wat nodig is om alsnog de stap naar De Vakmakers te maken”, zegt Renate.
Blik op de toekomst
Vanuit deze positie bouwt De Vakmakers verder aan een herkenbare route naar werk in de bouw- en technieksector voor heel Midden-Gelderland. Daarvoor wil De Vakmakers de samenwerking met werkgevers, gemeenten en onderwijs versterken en praktijkleren verder ontwikkelen.
“Er staat een grote groep mensen langs de zijlijn die veel te bieden heeft. De Vakmakers laat zien dat praktijkleren een effectieve manier is om die talenten zichtbaar te maken. Daar ligt een enorme kans voor werkgevers, voor regio’s én voor de mensen zelf”, zegt Lars.
